กลไกการทำงานของแพลตฟอร์มให้ยืม-คืนคริปโตเคอเรนซี

ถ้าเคยได้ยินคำว่า Aave หรือ Compound แล้วสงสัยว่าแพลตฟอร์มพวกนี้ทำอะไร บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่าย

มันคืออะไร?

การปล่อยกู้และกู้ยืมคริปโต (Crypto lending and borrowing) เป็นแอปพลิเคชันประเภทหนึ่งในโลก DeFi ที่ให้ผู้ใช้ฝากสินทรัพย์ดิจิทัลเพื่อรับดอกเบี้ย หรือยืมสินทรัพย์โดยใช้คริปโตอื่นวางเป็นหลักประกัน ทุกอย่างดำเนินการผ่านสัญญาอัจฉริยะ (smart contracts) ไม่มีฝ่ายสินเชื่อของธนาคารเข้ามาพิจารณา

ตัวอย่างที่รู้จักกันดีคือ Aave และ Compound ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกโมเดล "ตลาดเงิน" (money market) ที่ถูกใช้อย่างแพร่หลายใน DeFi ปัจจุบัน

ใครจ่ายดอกเบี้ยให้ใคร?

ในโปรโตคอลตลาดเงินทั่วไป ผู้ฝากจะนำสินทรัพย์ เช่น สเตเบิลคอยน์ หรือ ETH ไปใส่ในกองสภาพคล่องร่วม แล้วได้รับโทเคนแทนเงินฝากพร้อมดอกเบี้ยสะสม ดอกเบี้ยนี้โดยทั่วไปเกิดจากผู้กู้ที่ใช้กองเงินกองเดียวกันเป็นผู้จ่าย

ฝั่งผู้กู้ต้องวางหลักประกันก่อน โดยมูลค่ามักต้องมากกว่าจำนวนที่ขอยืม วิธีนี้เรียกว่า หลักประกันเกิน (over-collateralization) เหตุผลคือโปรโตคอล DeFi ไม่มีทางตรวจสอบตัวตนผู้กู้หรือฟ้องร้องทางกฎหมายได้เหมือนธนาคาร หลักประกันจึงเป็นตัวค้ำประกันเงินกู้โดยตรง

ถ้าราคาหลักประกันร่วงจะเกิดอะไรขึ้น?

ถ้ามูลค่าหลักประกันลดลงใกล้หรือต่ำกว่ามูลค่าเงินที่ยืมค้างอยู่ สัญญาอัจฉริยะจะตัดขายทุน (liquidation) อัตโนมัติ ขายหลักประกันบางส่วนหรือทั้งหมดเพื่อชำระเงินกู้คืน ปกป้องผู้ฝากไม่ให้ขาดทุน

ส่วนอัตราดอกเบี้ยถูกกำหนดด้วยอัลกอริทึมตามอุปสงค์และอุปทานของแต่ละสินทรัพย์ในกอง สินทรัพย์ที่คนต้องการยืมสูงดอกเบี้ยจะขึ้น ถ้ามีให้เยอะดอกเบี้ยจะลง

มีความเสี่ยงอะไรต้องรู้บ้าง?

จุดเด่นคือเป็นระบบไร้ผู้ดูแลทรัพย์สิน (non-custodial) และไม่ต้องขออนุญาต (permissionless) ใครก็มีส่วนร่วมได้ด้วยวอลเล็ตที่รองรับ ไม่ต้องตรวจเครดิตหรือยื่นเอกสาร แต่ต้องระวังสามเรื่อง:

• ความเสี่ยงจากสัญญาอัจฉริยะ — โค้ดอาจมีช่องโหว่
• การถูกตัดขายทุนเร็ว — ตลาดผันผวนอาจทำให้เสียหลักประกันได้ในไม่กี่นาที
• ดอกเบี้ยเปลี่ยนบ่อย — ตามภาวะตลาด ไม่คงที่เหมือนดอกเบี้ยเงินฝากธนาคาร

บทความนี้เป็นเนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ได้แนะนำแพลตฟอร์มปล่อยกู้ใดแพลตฟอร์มหนึ่ง