ในสัปดาห์สุดท้ายก่อนพ้นตำแหน่ง Peirce แห่ง SEC เรียกร้องให้ยุติระบบ KYC แบบ 'คุกเฝ้าตาแบบพาโนปติคอน'

เกิดอะไรขึ้น

Hester Peirce กรรมการ SEC สหรัฐฯ ที่ใกล้พ้นวาระ กล่าวสุนทรพจน์ในงาน SIFMA's Digital Assets Conference ที่นิวยอร์กเมื่อวันพุธที่ผ่านมา โดยเสนอว่าระบบ KYC (Know Your Customer) และ AML (Anti-Money Laundering) แบบเดิมควรถูกปฏิรูปด้วยเทคโนโลยีเข้ารหัสลับ

เธอวิจารณ์ KYC แบบปัจจุบันอย่างไร

Peirce ชี้ว่าระบบ KYC/AML ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ผิด คือการเก็บข้อมูลจำนวนมากจากผู้คนให้ได้มากพอ จะช่วยให้เจ้าหน้าที่จับอาชญากรที่แฝงตัวอยู่ท่ามกลางคนสุจริตได้

เธอกล่าวว่า "เราสร้างกองหญ้าที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เพราะเชื่อว่าจะเจอเข็มสักเล่มสองเล่มในนั้น แต่กองหญ้าที่ใหญ่ขึ้นกลับทำให้หาเข็มยากขึ้น"

เธอยังเตือนกลุ่มที่เธอเรียกว่า "data maximalists" หรือพวกที่เชื่อว่าการเก็บข้อมูลยิ่งมากยิ่งดีเสมอ และเตือนว่าทางเลือกอื่นนอกจากเทคโนโลยีใหม่คือ "การเก็บข้อมูลมากขึ้น การเฝ้าระวังจากตัวกลางมากขึ้น และข้อกำหนด KYC ที่มากขึ้น จนเปลี่ยนรางการเงินของเราให้เป็นแบบ panopticon" หรือหอคอยจับตามองทุกฝ่าย

Zero-Knowledge Proofs คืออะไร ทำงานอย่างไร

Zero-knowledge proofs (ZK proofs) คือวิธีการเข้ารหัสที่ช่วยให้พิสูจน์ข้อเท็จจริงหนึ่งได้ โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลพื้นฐานที่อยู่เบื้องหลัง เทคโนโลยีนี้เป็นฐานของเครือข่ายคริปโตเน้นความเป็นส่วนตัวอย่าง Zcash

Peirce ยกตัวอย่างว่า ZK proofs และ attribute-based credentials (ข้อมูลรับรองแบบระบุคุณสมบัติ) สามารถใช้ยืนยันข้อเท็จจริง เช่น อายุ หรือสถานะการอยู่ในบัญชีคว่ำบาตร ได้โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล

เธออธิบายว่า proof สามารถบอกคู่สัญญาว่าบุคคลหนึ่งมีคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนด "โดยที่คู่สัญญาไม่รู้ชื่อ รายได้ หรือที่อยู่ของคุณ" พร้อมเรียกร้องให้มีกรอบกำกับดูแลที่ส่งเสริมการยืนยันแบบนี้

เธอยังเสนอให้หน่วยงานกำกับเปิดทางให้บริษัทพึ่งบริการยืนยันตัวตนจากบุคคลที่สาม แทนที่แต่ละสถาบันจะคัดลอกและจัดเก็บข้อมูลอ่อนไหวชุดเดียวกันไว้เอง "กระจายอยู่ในหลายสิบสถาบัน"

ทำไมเรื่องนี้ถึงเร่งด่วน

คำพูดของ Peirce เกิดขึ้นท่ามกลางคดีความล่าสุดที่ข้อมูล KYC กลายเป็นจุดอ่อนแทนจุดแข็ง:

• Revolut บริษัทฟินเทค ได้เปิดเผยหนังสือเดินทางและประวัติธุรกรรม Bitcoin ทั้งหมดของลูกค้า หลังตอบคำขอข้อมูลจากหน่วยงานราชการที่ปรากฏว่าเป็นการหลอกลวง
• Trezor ผู้ผลิต hardware wallet เผชิญเหตุข้อมูลรั่วจาก vendor ภายนอก ส่งผลกระทบต่อลูกค้าหลายหมื่นราย และถูกนำไปใช้ทำการโจมตีแบบ phishing ตามมา

การรั่วไหลเหล่านี้ยกระดับความกลัว "wrench attacks" หรือการที่อาชญากรไล่ล่าผู้ถือคริปโตด้วยความรุนแรงทางกายภาพ เมื่อความมั่งคั่งและตัวตนของเหยื่อถูกเปิดเผยแล้ว

เพียร์ซคือใคร คำพูดของเธอมีน้ำหนักแค่ไหน

Peirce เป็นกรรมการ SEC ที่มีท่าทีเป็นมิตรกับวงการคริปโตมากที่สุดมาตลอด จนได้รับฉายาว่า "crypto mom" และเป็นผู้ที่วิจารณ์แนวทาง "regulation by enforcement" ของตัวสำนักงานเองมาโดยตลอด

เธอเคยกดประเด็นเรื่องนี้มาก่อนหน้านี้แล้ว อย่างเช่นในงาน blockchain conference เดือนสิงหาคม 2025 แต่ครั้งนี้มีน้ำหนักพิเศษ เพราะเธอเปิดเผยว่าการกล่าวสุนทรพจน์ครั้งนี้อยู่ในช่วง "penultimate week" หรือสัปดาห์รองสุดท้ายของเธอในตำแหน่งกรรมการ

สำหรับผู้ใช้คริปโตในไทยและเมียนมา หมายความว่าอะไร

ผู้ใช้งานในประเทศไทยที่เคยผ่านการยืนยันตัวตนกับ SEC ไทยและตลาดดังอย่าง Bitkub จะรู้ดีว่าการเปิดเผยบัตรประชาชน ภาพเซลฟี่ และแหล่งที่มาของรายได้ คือข้อกำหนดบังคับที่ทุกคนต้องยอมรับ ข้อมูลเหล่านี้ถูกจัดเก็บเป็นฐานข้อมูลขนาดใหญ่ที่หากรั่วไหลจะกลายเป็นอาวุธสำหรับมิจฉาชีพทันที ไม่ต่างจากกรณี Revolut และ Trezor

สำหรับผู้ใช้ในเมียนมาที่เผชิญข้อจำกัดด้านระบบการเงินและการรับรองตัวตน แนวคิด attribute-based verification จะช่วยให้ยืนยันคุณสมบัติบางอย่างได้โดยไม่ต้องส่งมอบข้อมูลส่วนบุคคลทั้งชุด ซึ่งลดความเสี่ยงทั้งจากการขโมยข้อมูลและการตามล่าผู้ถือสินทรัพย์ดิจิทัล

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ Peirce เสนอยังเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย ไม่ใช่กติกาที่บังคับใช้แล้ว ทิศทางจริงจะขึ้นอยู่กองทุนกำกับดูแลของ SEC ชุดต่อไป