ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှု လုပ်ငန်းတွေကို စောင့်ကြည့်ဖို့ Trump သတိပေးတယ်၊ တကယ်လို့ ဒီမိုကရက်တွေ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရရင်ပေါ့။

ကြားကာလ အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲဟာ Trump မိသားစုရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် လုပ်ငန်းတွေကို ထိန်းချုပ်မှုကို ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။

ဘာဖြစ်သွားလဲ။
နိုဝင်ဘာလ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုင်ငံရေး အလားအလာတွေဟာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို အောက်လွှတ်တော်နဲ့ ဆီးနိတ်မှာ ကြီးမားတဲ့ အသာစီးရစေနိုင်တယ်လို့ လွှတ်တော် အရာရှိတွေ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ ရှေ့နေတွေကို ကိုးကားပြီး Reuters က ၂၈ ရက်နေ့မှာ အစီရင်ခံစာထုတ်ပြန်တယ်။ တကယ်လို့ ဒါဖြစ်ခဲ့ရင် Trump မိသားစုရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှုလုပ်ငန်းဟာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုရဲ့ပစ်မှတ် ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ဘာလို့ ဒါက စာဖတ်သူတွေအတွက် အရေးပါတာလဲ။
US ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေဟာ လွှတ်တော်မှာ နေရာပြောင်းတာတင်မဟုတ်ပဲ သမ္မတသက်တမ်းရဲ့ ကျန်တဲ့အပိုင်းအတွက် ကွန်ဂရက် စိစစ်ရေး ကော်မတီကို ဘယ်ပါတီက ထိန်းချုပ်မယ်ဆိုတာလည်း ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဟာ စာရွက်စာတမ်းတွေ တောင်းခံနိုင်တယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို သတင်းအချက်အလက်တောင်းဆိုတယ် (သို့) စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်နိုင်တယ်။ ဒီတော့ နယ်ပယ်ပြောင်းလဲမှုက နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ကြီးကြပ်မှုကို ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှုကို ခြေရာခံတဲ့ စာဖတ်သူတွေအတွက် ဒါက အရေးကြီးတယ်၊ အကြောင်းက ဥပဒေပြု ကောင်စီရဲ့ စိစစ်မှုဟာ စစ်ဆေးနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေတင်မက လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးရဲ့ မြင်ကွင်းကိုပါ ထိခိုက်နိုင်တာကြောင့်ပါ။ ဥပမာ ဖွင့်ဟချက် မျှော်မှန်းမှု၊ သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုမှု၊ လွှဲပြောင်းခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်နဲ့ ပုဂ္ဂလိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု အကြား အကျိုးအမြတ် ခွဲခြားခြင်းတို့ပေါ့။

လွှတ်တော် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်လဲ။
ရုံးချိန်းဆိုတာက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး (သို့) ကုမ္ပဏီ ကိုယ်စားလှယ်ကို အချက်အလက်တွေ တင်ပြဖို့ လွှတ်တော် ကော်မတီတစ်ရပ်ရဲ့ အစီအစဉ်ပါ။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခမ်းအနားတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် ဌာနတွင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုပါ။ အမိန့်ပေးစာက စာရွက်စာတမ်းတွေကို မဖြစ်မနေ ပေးပို့ခိုင်းတာပါ၊ လျှောက်လဲချက်တွေက စီးပွားရေး အထောက်အထား တွေကို စစ်ဆေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေပါ။ ဥပမာ စာချုပ်တွေ၊ ဘဏ္ဍာရေး လမ်းကြောင်း၊ အလုပ်အမှုဆောင် သဘောတူညီမှု၊ ဖောက်သည်တွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုတွေပေါ့။

ဒီအခြေအနေမှာ သမ္မတ Trump နဲ့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ စုံစမ်းရေးရဲ့ ပစ်မှတ်ဆိုရင် ကောင်စီဟာ ဒီလုပ်ငန်းတွေရဲ့ တည်နေရာကို သိချင်နိုင်တယ်၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာ၊ နိုင်ငံရေး ရာထူးတွေ ထိခိုက်စေပြီး အရေးပါတဲ့ ပါဝင်သူတွေဆီ အလုံအလောက် အသိပေးတာရောပါ။

ဒီတော့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှု လုပ်ငန်းဟာ ဘာဖြစ်လို့ စောင့်ကြည့်ခံနေရတာလဲ?
ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှုလုပ်ငန်းတွေဟာ သာမန် လုပ်ငန်းတွေထက် ပိုပြီး စိစစ်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုရှိပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ ဒီဂျီတယ် ပစ္စည်းတွေက နယ်နိမိတ်တွေကို အမြန် ကူးဖြတ်နိုင်တာကြောင့်ပါ။ ငွေအိတ်ထဲမှာ သိမ်းထားတယ်၊ ထောက်ပံ့သူ မျိုးစုံရှိပြီး ရှုပ်ထွေးတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ (သို့) ကုမ္ပဏီဖွဲ့စည်းမှုတွေ ပါဝင်နိုင်တယ်။ ဥပမာ၊ အကယ်၍ အရင်းအမြစ်ဟာ စီးပွားဖြစ် (သို့မဟုတ်) ဈေးကွက်ဆိုင်ရာ ဖြစ်နေရင် လွှတ်တော် ကော်မတီက ဘဏ္ဍာရေး လမ်းကြောင်းတွေ၊ ရံပုံငွေပေးချေမှု၊ အစုရှယ်ယာရှင် စီမံခန့်ခွဲမှု၊ အများပြည်သူ ကြော်ငြာမှုနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ဥပဒေလိုက်နာမှုကို ဂရုစိုက်နိုင်ပါတယ်။

ထရမ့်နဲ့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ပြင်ဆင်ထားလဲ။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုဟာ ဥပဒေဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ရှေ့နေတစ်ဦးကို ငှားရမ်းနိုင်ခြင်းဟာ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးက စာရွက်စာတမ်း၊ အဖွဲ့အစည်း တည်ဆောက်မှု၊ ကိုယ်တွင်း ထိန်းချုပ်မှု မူဝါဒနဲ့ အစိုးရ အေဂျင်စီတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုတွေအတွက် ပြင်ဆင်ထားတာကို ထောက်ပြပါတယ်။ ရှေ့နေတစ်ယောက်ရှိတာဟာ ပြစ်မှုကျူးလွန်တယ်လို့ မဆိုလိုပဲ ဘေးအန္တရာယ် ကိုင်တွယ်တဲ့ ကိရိယာတစ်ခုပါ။ အကြောင်းက လျှောက်လွှာတင်တဲ့အခါ (သို့) အမိန့်တစ်ရပ် ချလိုက်ရင် ဘယ်အချက်အလက် ပေးဖို့လိုတယ်ဆိုတာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်လို့ပါ။ ဘယ် အချက်အလက်တွေက တရားဝင် ကာကွယ်မှုကို ခံယူနိင်တယ်၊ ပြီးတော့ ဝန်ထမ်းတွေ၊ စီးပွားဖက်တွေကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။

စာဖတ်သူတွေက ဘာတွေဆက်လုပ်ကြမလဲ။
သိဖို့ အရေးကြီးတာက Reuters ရဲ့ အစီရင်ခံစာက အောက်လွှတ်တော် (သို့) ဆီးနိတ်ကို နိုဝင်ဘာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ဒီမိုကရက်တွေ ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်ဆိုရင် ရှိလာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကိုလည်း ညွှန်ပြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေဟာ တကယ်ဖြစ်လာမလား၊ ဘယ်ကုမ္ပဏီတွေထိ ကျယ်ပြန့်သွားမလဲ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် အရင်းအမြစ်လုပ်ငန်းရဲ့ ဘယ်နယ်ပယ်ကို လွှမ်းခြုံလိမ့်မလဲဆိုတာ မဆုံးဖြတ်ရသေးပါဘူး။ ဒီတော့ စာဖတ်သူတွေဟာ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်တွေ၊ လွှတ်တော် ကော်မတီ ကြေညာချက်တွေ၊ ဥပဒေကြမ်းတွေနဲ့ အများပြည်သူသိတဲ့ မူဝါဒဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်သင့်တယ်။

အကယ်၍ စာဖတ်သူတစ်ဦးဟာ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုကို သုံးနေတယ်၊ (သို့) ကိုယ့်အကောင့်မှာ ဒီဂျီတယ် ပစ္စည်းတွေ ကိုင်ထားရင် ပေးသွင်းသူရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကိုလည်း လိုက်နာသင့်ပါတယ်။ အကြောင်းက ကောင်စီက စစ်ဆေးတာက ကုမ္ပဏီကို ပိုဖွင့်ဟဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ပြင်ဆင်ဖို့ တွန်းပို့နိုင်လို့ပါ။ ပြစ်မှုကျူးလွန်တယ်လို့ မတွေ့ရှိရတောင်ပါ။

လျစ်လျူမရှုသင့်တဲ့ စွန့်စားမှုတစ်ခုပါ။
ပထမတစ်ခုက တရားရေးဆိုင်ရာ မရေရာမှုပါ။ အကြောင်းက စုံစမ်းစစ်ဆေးခံရတဲ့ ကုမ္ပဏီဟာ လုပ်ငန်းစီမံကိန်းကို နှောင့်နှေးစေနိုင် (သို့) လုပ်ငန်းဖွဲ့စည်းပုံကို ပြောင်းလဲနိုင်လို့ပါ။ ဒုတိယ အန္တရာယ်က ဥပဒေနဲ့ နည်းစနစ်ပိုင်း စိစစ်မှုတွေကြောင့် သတင်းအချက်အလက် ဖြန့်ချိမှုကို နောက်ဆုတ်တာပါ။ တတိယအန္တရာယ်က သုံးစွဲသူတွေနဲ့ စီးပွားဖက်တွေရဲ့ ယုံကြည်မှုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုပါ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်တယ်ဆိုတဲ့ ကောက်ချက်မပေါ်သေးပေမဲ့ စစ်ဆေးမှုရဲ့သတင်းတွေက ဆက်စပ်သူတွေ မေးခွန်းတွေ ပိုမေးမိအောင် လုပ်နိုင်တယ်။

ဒီသတင်းက နိုဝင်ဘာလ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဟာ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေရဲ့ စျေးနှုန်း (သို့) တန်ဖိုးကို တိုက်ရိုက် သတ်မှတ်ပေးလိမ့်မယ်လို့ မပြောခဲ့ဘူး။ Trump မိသားစု လုပ်ငန်းတွေ အပြစ်ရှိ/မကျူးလွန်တာလည်း မပြောပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စာဖတ်သူတွေကို နားလည်စေတာက US နိုင်ငံရေးက ဒစ်ဇိုင်း ပိုင်နက်လုပ်ငန်း ထိန်းချုပ်တဲ့ ယန္တရားကို ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်လဲဆိုတာပါ။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေး သမားတွေနဲ့ ဆက်နွယ်ပြီး ရှုပ်ထွေးတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကနေ တဆင့် လည်ပတ်တဲ့အခါမှာပါ။