นักวิจัยเผยแพร่แบบออกแบบสไตล์ Zcash สำหรับการทำธุรกรรมบิตคอยน์แบบเป็นความลับ

เกิดอะไรขึ้น

นักวิจัยจากบริษัทพัฒนาการเข้ารหัสลับบน Bitcoin ชื่อ [[alloc] init] ได้เผยแพร่เอกสารข้อกำหนด (specification) ฉบับหนา 56 หน้า ลงวันที่ 24 กันยายน 2026 สำหรับโปรโตคอลชื่อ Shielded Bitcoin ซึ่งเป็นระบบโอนส่วนตัวบนชั้นฐาน (base layer) ของ Bitcoin โดยตรง

ทีมผู้เขียนประกอบด้วย Clara Shikhelman, Mikhail Komarov และ Aleksei Moskvin โดย Shikhelman ระบุว่าทีม "ใส่แรงงานไปมากกับการคิดอย่างถี่ถ้วนเรื่องความปลอดภัยของ Shielded Bitcoin และเรื่องข้อมูลอะไรที่โปรโตคอลเปิดเผย" ขณะที่ Komarov เรียกสิ่งนี้ว่า "ความเป็นส่วนตัวแบบ ZCash บน Bitcoin L1 ผ่าน PIPEs v2" ส่วน Scott Odell ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการของ [[alloc] init] ทวีตว่าบริษัททำงานเรื่องนี้มา "นานพอสมควร" และเรียกมันว่าการมีส่วนทำให้ Bitcoin "เป็นส่วนตัว โดยไม่ต้องแก้ไขตัว Bitcoin"

มันทำงานอย่างไร

Shielded Bitcoin ยืมแนวคิดจาก Zcash มาสองอย่าง คือ "โน้ต" (notes) ที่ถูกเข้ารหัส และการพิสูจน์แบบศูนย์ความรู้ (zero-knowledge proofs) มูลค่าในระบบถูกเก็บในรูปโน้ตเข้ารหัส ทุกการโอนจะแนบหลักฐานพิสูจน์ว่าผู้ส่งควบคุมโน้ตที่ใช้จ่ายจริง และยอดเข้าออกสมดุลกัน ส่วนตัวบ่งชี้สาธารณะที่เรียกว่า nullifier ช่วยให้ซอฟต์แวร์ปฏิเสธการใช้จ่ายซ้ำ (double spend) ได้ โดยไม่เปิดเผยว่าใช้โน้ตไหน

จุดต่างสำคัญคือ Zcash บังคับใช้กฎเหล่านี้ผ่านบล็อกเชนของตัวเอง แต่ Shielded Bitcoin บันทึกการโอนเป็นข้อมูลบนบล็อกเชน Bitcoin ที่ไม่ตรวจสอบอะไร แล้วให้ซอฟต์แวร์แยกต่างหากที่เรียกว่า indexer เป็นผู้ตรวจหลักฐานและสร้างสถานะ shielded ขึ้นมาใหม่ และเพราะออกแบบมาไม่แตะกฎฉันทามติของ Bitcoin จึงไม่ต้องมีการ hard fork

เวอร์ชันปัจจุบันใช้ระบบพิสูจน์ Groth16 ซึ่งความปลอดภัยขึ้นกับพิธี trusted setup ที่ดำเนินการอย่างซื่อสัตย์ การโอนหนึ่งครั้งที่มีสอง input และสอง output ใช้พื้นที่ 625 vbytes ผ่าน OP_RETURN output ซึ่งพึ่งพาค่าเริ่มต้น OP_RETURN ที่ใหญ่ขึ้นใน Bitcoin Core v30 — การเปลี่ยนแปลงที่ถกเถียงกันและผู้ดำเนินโหนดสามารถย้อนได้ การรีเลย์จึงขึ้นอยู่กับว่ามีโหนดและไมเนอร์จำนวนพอที่จะรักษาไว้

ข้อจำกัดที่ต้องรู้

เอกสารนี้ครอบคลุมเฉพาะการโอน "ภายใน" ระบบเท่านั้น วิธีนำ BTC เข้าและออกจากระบบ (peg-in/peg-out) จะอยู่ในเอกสารอีกฉบับที่สร้างบน Bitcoin PIPEs v2 งานวิจัยก่อนหน้าของ [[alloc] init] ที่เข้ารหัสกุญแจเซ็น Bitcoin เพื่อให้กู้คืนได้ด้วยหลักฐานที่ถูกต้องเท่านั้น

และความเป็นส่วนตัวก็ไม่ใช่ 100% — จังหวะเวลา ค่าธรรมเนียม และจำนวน input/output ยังเป็นข้อมูลสาธารณะ เอกสารระบุว่า "เช่นเดียวกับ Zcash และ Monero, Shielded Bitcoin ปกป้องความเป็นส่วนตัวว่าใครจ่ายให้ใครและเท่าไร ไม่ใช่ว่ามีการโอนแบบ shielded เกิดขึ้น" นอกจากนี้ยังมีภาคผนวกร่างชั้น compliance เสริม ที่ให้ "Trust Authority" ออกใบรับรองเงินฝากที่อนุมัติ เพื่อให้สถาบันตรวจสอบที่มาของโน้ตได้โดยไม่เปิดเผยกราฟการโอน โน้ตที่ไม่มีหลักฐานนี้ก็ยังใช้ได้ตามปกติ

เอกสารยังเปรียบเทียบกับ Shielded CSV ข้อเสนอปี 2025 ของ Bitcoin ที่เจ้าของเหรียญต้องเก็บข้อมูลธุรกรรมของตัวเอง ซึ่งโดยทั่วไปกู้คืนจากเชนไม่ได้

เกี่ยวข้องกับคนทั่วไปอย่างไร

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสที่ Zcash ซึ่ง Shielded Bitcoin ยืมแนวคิดมา กำลังกลับมาได้รับความสนใจผ่านช่องทางการลงทุนแบบมีกฎเกณฑ์กำกับ — Grayscale เปิดซื้อขาย Zcash ETF บน NYSE Arca เมื่อ 25 สิงหาคม และ 21Shares นำผลิตภัณฑ์ตราสาร Zcash ตัวแรกของยุโรปเข้า Euronext ปารีสและอัมสเตอร์ดัม เมื่อ 22 กันยายน ราคา ZEC อยู่ที่ $1,592 ตามข้อมูล CoinGecko วันที่ 25 กันยายน ขึ้น 4% ใน 24 ชั่วโมง โดยมีสูงสุด 7 วันที่ $1,658.86

สำหรับผู้ใช้รายย่อย แนวคิดนี้หมายความว่าในอนาคตอาจโอน Bitcoin แบบซ่อนผู้ส่ง ผู้รับ และจำนวนเงิน ได้โดยตรงบนเครือข่าย Bitcoin เอง โดยไม่ต้องพึ่งเชนอื่น แต่ยังเป็นเพียงข้อกำหนดเชิงวิจัย — ยังไม่ใช่ซอฟต์แวร์ที่ใช้งานได้จริง และประเด็น OP_RETURN ใน Bitcoin Core v30 ที่ยังถูกถกเถียงก็เป็นตัวแปรที่ต้องติดตามต่อไป